maandag 12 februari 2018

Nederlandse landbouw voorbeeld voor de wereld?

‘Dit kleine land voedt de wereld', kopte National Geographic in november 2017. Velen zien de Nederlandse landbouw-manier als een lichtend voorbeeld voor de rest van de wereld.


Helaas!

Diezelfde landbouw deed vogelsoorten als patrijs, grutto en veldleeuwerik in vijftig jaar tijd met meer dan 70 procent afnemen. Schaalvergroting liet behalve boeren ook fraaie cultuurlandschappen verdwijnen omwille van efficiëntie. In combinatie met een hoog gebruik van ingevoerde grondstoffen, is een efficiënte landbouw nog altijd milieubelastend. De Nederlandse natuur gaat gebukt onder een deken van weggelekte meststoffen.

Perverse prikkel

Van de zucht naar efficiëntie gaat een perverse prikkel uit. 

Ze dwingt boeren om zoveel mogelijk kilo’s te produceren, ook al gaat een hoge benutting van bijvoorbeeld land daarbij ten koste van de benutting van meststoffen. Minder efficiënte of meer vervuilende aspecten van het productieproces worden bovendien aan volgende generaties of aan bedrijven elders in de wereld overgelaten.

Circusvoorstelling

Landbouw in Nederland doet gaandeweg in alles denken aan de klassieke circusact waarbij de artiest vele draaiende schoteltjes tegelijkertijd in de lucht moet zien te houden. De prijs die de boer daarvoor betaalt, bestaat uit lage marges, dure kennis, geleend geld en overheidscontrole. Dat is een tot ongelukken gedoemde prestatie, getuige fraudes, ruimingen van vee, preventief gebruik van antibiotica, resten van gif in voer en voedsel en een diep gefrustreerde boerenstand.

Weerstand tegen verandering

Milieueconomen stellen dat een betere verrekening van de kosten en baten van een schoner milieu, meer biodiversiteit, gezondheid en een fraai landschap tot een minder intensieve landbouw zal  leiden.

Maar weerstand vanuit gevestigde belangen, gemakzucht en het feit dat we het verleerd zijn om zaken in een groter verband te wegen, beletten die transitie.


Uitdaging

De grote uitdaging is de consument en de kiezer te overtuigen dat meer eenvoud, meer grutto’s, meer menselijke maat, meer natuur, meer gezondheid en minder ‘circus’ ruimschoots opwegen tegen de extra kosten.

Grotesk

Moeten wij dan niet de hoogst haalbare opbrengsten realiseren om mensen buiten Nederland te voeden en daar landbouwgrond uit te sparen ten gunste van lokaal natuurbehoud?

Dat argument is om diverse redenen grotesk. 

Van het meeste Nederlands graan wordt geen brood gemaakt maar veevoer.

Andere aanpak

Of we mondiaal voldoende mensen duurzaam kunnen voeden en natuurgebieden sparen, zal niet afhangen van de laatste kilogrammen gewas die we in dat kleine stukje Nederland weten te oogsten.

Wel van het succes waarmee we de laag-productieve landbouw in ontwikkelingslanden naar een hoger peil tillen.


Patiënt

Laten we accepteren dat onze boeren onmogelijk kunnen concurreren met hun collega’s in Nieuw Zeeland of Brazilië. En dat we daar dus wat voor moeten betalen.

Laat de Nederlandse landbouw een voorbeeld zijn, maar dan een voorbeeld van hoe een patiënt van zijn meervoudige kwalen en chronische medicijngebruik kan afkomen.


Deskundigen: Jaap Schröder, landbouwkundige, Wageningen, Hans van Grinsven, landbouwwetenschapper, Jules Bos, landbouwkundige, Vogelbescherming, Hein ten Berge, landbouwkundige, Wageningen, Bert Smit, landbouwkundige, Jan Willem Erisman, hoogleraar Integrale stikstofstudies, VU Amsterdam

Bron: De Volkskrant, de voedselzaak; onderzoek

PS: Waarom zijn deze realistische en verstandige geluiden nauwelijks te horen bij de wervende teksten die door de meeste politieke partijen in Deurne worden uitgezonden? Het uitgangspunt zou moeten zijn: nu, en zeker in de (nabije) toekomst is Deurne geen boerendorp meer. Althans niet meer het soort boerendorp dat we nu  kennen. Van onze nieuwe bestuurders mag verwacht worden dat ze een visie hebben op het toekomstige karakter van Deurne en de rol daarin van de nieuwe boeren van Deurne.

Dat is het toekomstig bestuur van Deurne verplicht aan de boeren van 2018.
Sommige struisvogels zijn al eerder gestopt met het aanbidden van zand.