donderdag 11 januari 2018

De ammoniak bom

Verplichte leerstof voor alle nieuwe leden van Brabantse gemeenteraden, ongeacht hun politieke afkomst.


De Nederlandse natuur kwijnt weg onder een overmaat aan stikstof, met een hoofdrol voor de ammoniak uit de veehouderij. Inkrimping van de veestapel is in ecologisch opzicht veruit het meest effectief met de minste economische pijn, maar de Nederlandse overheid wil daar vooralsnog niets van weten. Als oplossing is de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) bedacht, een theoretisch instrument gebaseerd op vele optimistische aannames. De recent gepubliceerde metingen van het Meetnet Ammoniak Natuurgebieden maken het falen van dit instrument pijnlijk zichtbaar.


Natura 2000

Nederland worstelt al jaren met de bescherming van natuurgebieden die onder de Vogel- en Habitatrichtlijn vallen, zoals natuurgebieden in de Brabantse en Limburgse Peel. De Nederlandse Natura 2000-gebieden kwijnen al decennia langzaam weg als gevolg van met name verdroging, vermesting, verzuring en vergiftiging. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door onze totaal geëscaleerde landbouw, veelal direct grenzend aan Natura 2000-gebieden.


Gekunsteld kaartenhuis

Om het stikstofprobleem op te lossen en tegelijkertijd economische ontwikkelingen (groei) niet te belemmeren, heeft de Nederlandse overheid een gekunsteld kaartenhuis opgetuigd: de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). De tekortkomingen worden pijnlijk zichtbaar door de recente resultaten van het Meetnet Ammoniak Natuurgebieden. Daaruit blijkt dat na een aanvankelijke daling tussen 2014 en 2015, de waarden in 2016 weer gestegen zijn tot het hoogste punt sinds het begin van de metingen in 2005.

Groei

Op basis van de theoretische modellen onder de PAS is direct na de inwerkingtreding van het programma op 1 juli 2015 veel niet-bestaande ontwikkelingsruimte (groei) al uitgedeeld. In combinatie met het beëindigen van de melkquotering in datzelfde jaar, heeft dit geleid tot een ‘koeienexplosie’.

Nu, in 2018, is 95 procent van de ontwikkelingsruimte uitgedeeld aan een sector die slechts 1,3 procent van onze economie vertegenwoordigt: de veehouderij dus.


Fraude

Fraude met luchtwassers en mestboekhoudingen is geen uitzondering en het begrip mestfraude duikt regelmatig op in het nieuws.  De gevolgen van teveel uitgereden mest voor de ammoniakconcentraties boven Natura 2000-ge-bieden laten zich raden.

Brabant

In midden- en Oost-Brabant waar al decennia sprake is van een zeer hoge veedichtheid liggen de gemeten ammoniak-concentraties aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde.

De overwegend zeer ongunstige staat van instandhouding van natuurgebieden is voor een belangrijk deel te wijten aan vermesting en verzuring door neerslag van stikstof, maar ook verdroging speelt in veel gebieden een grote rol. Al deze factoren zijn vrijwel geheel toe te schrijven aan het agrarisch grondgebruik in de directe omgeving.


Agrarische opvattingen

Uiteindelijk gaat de hele ammoniak-discussie over de toekomst van de veehouderij.

Wil het piepkleine Nederland de wereldmarkt werkelijk blijven voorzien van goedkope zuivel, vlees en eieren? Of erkent ook politiek Den Haag eindelijk dat onze veehouderij al lang geleden een doodlopende weg is ingestuurd? 

De sector zelf zit nog in de ontkenningsfase. De sector wil een nog nader te onderbouwen financiële claim neerleggen bij de overheid vanwege alle overbodige investeringen in reductiemaatregelen.

Wachten op justitie

De Programmatische Aanpak Stikstof ligt al enige tijd juridisch zwaar onder vuur. In ongeveer 200 procedures bij de Raad van State hebben bezwaarmakers aangevoerd dat de PAS in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn. Het is nu wachten op het Europese Hof van Justitie.

Inwoners van Brabant zijn het wachten beu. Knalt de bom of wordt hij vakkundig gedemonteerd, danwel weggemoffeld?


Bron: Vakblad natuur, bos, landschap; december 2017