dinsdag 19 december 2017

Het geld dat alsmaar moet groeien

Een aantal boeren gaat 't goed. Maar er zijn vele boeren die onprettig 'aan de bank zitten'. Lange tijd maakte ik deel uit van het Kritisch Landbouw Beraad, een groep van ‘gewone boeren’ met velden vol aardappels en stallen vol varkens. Ik leerde van hen over de opklimmende rode streep waar je als ondernemer boven moest blijven om niet failliet te gaan. 


Groter

Had Toon 80 koeien? Hij zou volgens de bank naar de 120 stuks moeten om door te kunnen gaan. Volgde een nieuwe stal met een nieuwe lening. Die bank was niet begerig, maar gewoon een tandwiel in het financiële systeem dat Toon overeind wilde houden.

Stille partners

En zo belanden we bij de kern van de huidige problemen in de landbouw en in de hele economie: het geld dat alsmaar moet groeien. Spaarders, grote fondsen, aandeelhouders, banken, stille partners - allen willen ze hun geld vermeerderd zien.

Kapitaal is de dominante en mobiele productiefactor, constant op zoek naar de hoogste opbrengst.


Het grote geld

Zo legt het grote geld een zweep over de bedrijvigheid, het legioen van ondernemers opjagend. En de boeren tegen de grenzen van de natuur opduwend. Alles en iedereen is de gevangene van het financiële dwangsysteem. Dwang tot steeds meer produceren, dus ook dwang tot steeds meer verbruiken. Daarom, toen het economisch wat minder ging, dat premier Rutte ons aanspoorde om bijvoorbeeld een nieuwe auto te kopen. Absurde en schadelijke toestand.

Eerlijker prijs

Het is dus zaak ons te bevrijden van de groeidwang door het geld van meester tot een dienaar te maken. Zodat ondernemers weer ruimte krijgen om kalmer en meer verantwoord te opereren. Boeren kunnen dan beter zorgen voor dier, bodem en biodiversiteit. Minder volle stallen, antibiotica en mest. Hun beloning moet dan zitten in minder duur leengeld en een eerlijker prijs voor hun producten.

En dan ook geen - vaak verstorende - subsidies meer van de Europese Unie.


Produceergeweld

We berokkenen nu met ons produceergeweld onherstelbare schade aan de biosfeer, ons huis. De financiële crisis heeft het denken over ons geldsysteem overal in de wereld op gang gebracht. We moeten gauw van een aanbod-, ja opdringeconomie naar een economie afgesteld op een beheersbare vraag die binnen de milieugrenzen blijft.

Een heilzame bevrijding van schadelijke dwang naar een gekalmeerde, meer sobere en tegelijk meer sociale economie.

Ach mensen, wat zal dat een opluchting zijn! Niet alleen voor de boeren en andere ondernemers maar voor ons allemaal.


Bron: Brabants Dagblad; Gastopinie; Mr. Willem Hoogendijk, Stichting Aarde, Utrecht; 13 december 2017