donderdag 16 november 2017

Mest en ziekte

De ophoping van enorme hoeveelheden mest in Brabant en Limburg bezorgt omwonenden longklachten. Huisartsen die ervoor waarschuwen, hebben het niet makkelijk, vertelt de Brabantse huisarts Jan Hoevenaars uit Elsendorp. Hij was een van de eersten die herkenden dat de Nederlandse veehouderij ziektes veroorzaakt.


Mensen worden ziek

De misstand gaat niet alleen om geld, ook niet alleen om de bodem die verzuurt. Er worden ook mensen ziek van. De ammoniakdampen uit de mest vormen kleine stofdeeltjes in de lucht. Samen met het fijne stof dat wegwaait uit de stallen, veroorzaakt het allerlei longklachten. In het Brabantse en Limburgse gebied vol vee hoesten mensen meer, ze hebben meer longontstekingen en minder sterke longen dan mensen elders.

Hoevenaars

38 jaar hield hij praktijk tussen veeboeren. “Stallen met varkens, dicht op elkaar. Stallen met kippen, stallen met koeien, en in onze gemeente ook nog heel veel nertsen”, vat Hoevenaars samen. Sinds zes jaar is hij met pensioen, maar hij is nog altijd bijna dagelijks met het onderwerp bezig. “Ik zag veel meer mensen die hoestten of luchtweginfecties hadden, en dat kon ik niet verklaren. In 2000 ben ik met registreren begonnen, toen zag ik de verschillen. Ik ben met mijn gegevens naar de GGD gegaan. Uiteindelijk konden we het verband leggen.”

Bestuurders

“Er is hier in 2008 een ‘geurbelevingsonderzoek’ gedaan. Heel veel mensen ervoeren overlast. Van mestlucht, vieze lucht.

Boeren en lokale bestuurders zeiden dat dat niets met de longklachten te maken had, dat het ‘allemaal beleving’ was. 

Maar die vieze lucht die je ruikt, schaadt ook je longen. Het mestprobleem is gigantisch hier.”

Intimidatie

“Openheid over problemen met gezondheid wordt je niet in dank afgenomen. Je schept een kloof tussen boeren en burgers. Je bent… aangeschoten wild, al is dat misschien wat sterk uitgedrukt. Maar je krijgt een heleboel over je heen. Dat ervaar ik nog steeds. Een auto die flink bekrast wordt. Bedreigende telefoontjes over mijn kinderen en kleinkinderen.” Vorig jaar werd Hoevenaars ook geïntimideerd door een CDA-raadslid, tijdens een informatie-avond in het gemeentehuis van Bergeijk.

Niet alleen longen

“Het zijn niet alleen longproblemen. Tien jaar geleden werd bekend dat hier veel MRSA voorkomt, een antibiotica-resistente bacterie. En een collega van mij, die in een dorp vlakbij de Belgische grens werkt, maakt zich zorgen over een toename van de leverziekte hepatitis E (die kan veroorzaakt worden door een varkensvirus, red.). Maar huisartsen vinden het moeilijk om zich uit te spreken. Sommigen zien hun patiënten weglopen.”

Ook de rest van Nederland

“Inmiddels weten we dat er twee oorzaken zijn van longziekten : ‘primair fijn stof’ dat direct uit de stallen komt. En ‘secundair fijn stof’. Dat ontstaat uit ammoniak, door chemische reacties in de lucht. Dat secundaire fijnstof verspreidt zich over een veel groter gebied.

Uiteindelijk zal ook de rest van Nederland problemen krijgen door de intensieve veehouderij in het zuidoosten van Brabant.”


Bron: NRC; 11 november 2017