zaterdag 11 november 2017

Het Mestcomplot

Onderzoekende journalisten van het NRC hebben gedaan wat bestuurders van de provincies Brabant en Limburg en van Brabantse en Limburgse gemeenten tot nu toe hebben nagelaten. De onderzoekers hebben door diepgravend onderzoek een beeld opgeroepen van Brabantse en Limburgse grootschalige fraude met mest. Het beeld dat ze schetsen is ontluisterend. Niet alleen voor de veehouderij in Brabant en Limburg, maar ook voor Brabantse en Limburgse bestuurders die de fraude onder hun ogen laten gebeuren. Zullen politieke partijen in Brabant en Limburg bij de komende verkiezingen voor gemeenteraden en Provinciale Staten in staat zijn ons kandidaten aan te bieden die kundig, moedig, visionair, vasthoudend en maatschappelijk georiënteerd zijn?


Het NRC

Nu volgen enkele passages uit het artikel in de NRC van 10 november 2017.  De bron is inmiddels in talloze tweets voor iedereen die het wil weten openbaar gemaakt. Aan het eind van dit artikel wordt de bron nogmaals genoemd.

De boer en de mest

De boer wil de vruchtbare mest eigenlijk helemaal niet kwijt, hij wil het op zijn land. Ook wil hij transportkosten besparen; mest afvoeren kost ongeveer duizend euro per vracht. Hij meldt daarom in zijn mestboekhouding dat hij per vracht meer fosfaat en stikstof afvoert dan in werkelijkheid. Zo heeft hij minder vrachten nodig.

Het probleem

Geen ander Europees land heeft zo veel koeien, kippen en varkens als Nederland. We importeren het voer en exporteren het vlees. Het restproduct blijft achter: mest. In die mest zit stikstof en fosfaat. Dat is prima voor de gewassen, maar in hoge concentraties slecht voor het grond- en oppervlaktewater. Bemesting heeft de afgelopen jaren geleid tot overschrijding van de milieunormen in 86 van de 220 waterwinputten in Nederland.


De grootte van het probleem

Het Planbureau voor de Leefomgeving schreef in april in een evaluatie van de Meststoffenwet dat betrokkenen in de sector schatten dat 30 tot 40 procent van de mest illegaal wordt uitgereden. De politie kwam in mei tot soortgelijke schattingen. De fraude is „relatief eenvoudig” en „lastig” aan te tonen. Het zijn schattingen die de sector zelf ontkent. Er zouden hooguit wat ‘rotte appels’ zijn.


Mestgebied Brabant/Limburg

NRC onderzocht het grootste mestgebied van Nederland: het oosten van Brabant en het noorden van Limburg. In jargon heet dit het zuidelijk veehouderijgebied. Het is zwaar vervuild door de vele mest met stikstof en fosfaat. Van oudsher is dit land rond ‘de Peel’ een smokkelaarsgebied. In dit mestland hebben ze van oudsher weinig vertrouwen in de overheid, ze lossen hun problemen zelf wel op.

Geknoei

Vervoersdocumenten worden vervalst, monsters gemanipuleerd en ook knoeien chauffeurs met de wettelijk verplichte apparatuur die registreert waar de vrachtwagens zijn en wanneer ze mest laden en lossen. Dit systeem, waarmee toezichthouder de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) elke beweging volgt, blijkt eenvoudig te misleiden.

Netwerken

Mestbedrijven in dit gebied worden bijgestaan door hun vaste dienstverleners: de voerleverancier, de leasemaatschappij, de bank, het boekhoudkantoor, het laboratorium, het garagebedrijf. Zo ontstaan netwerken, waarvan er in dit gebied enkele tientallen zijn.

De Rabobank

De Rabobank is in deze regio de grootste geldschieter, met meer dan twintig lokale kantoren. De bank bleef ondernemingen financieren terwijl algemeen bekend was dat ze betrokken waren bij mestfraude.


Roba in Deurne

Roba is een van de zes landelijk erkende labs voor het analyseren van mest en het grootste ‘mestlab’ in de regio. Het test de – al dan niet gemanipuleerde – monsters die boeren en transporteurs opsturen. Het laboratorium blijkt in 2009 veroordeeld voor het „veelvuldig” manipuleren van mestmonsters en de mestboekhouding. Een medewerker verklaarde tegenover rechercheurs: „Ik weet geen loonwerker waarvoor geen mestbonnen zijn verwijderd.” En: wilden boeren een lager of hoger fosfaatgehalte, dan kregen ze dat.


Mest en de NVWA

In dit zuidelijk gebied, met 600 transporten per dag, heeft de NVWA niet meer dan vijf controleurs op de weg. Boeren en mestondernemers kennen hun namen, gezichten en de kentekens van hun auto’s. Ze appen elkaar als die in zicht zijn.

Grote belangen, kleine boetes

Zo groot als de belangen zijn, zo klein zijn de boetes. In de mestverwerking gaat jaarlijks 500 miljoen euro om. Betrapt op het vervalsen van een vervoersdocument? De bestuurlijke boete is 300 euro, terwijl voor burgers op valsheid in geschrifte tot zes jaar cel staat. Het was een politiek besluit om de sector bij voorkeur bestuurlijk te sanctioneren.

Bron: NRC; 10 november 2017


Mest en de verkiezingen

Geen enkele politieke partij in het Brabantse en Limburgse mestgebied kan bij het voorbereiden van de verkiezingen voor gemeenteraden blind blijven voor het ontluisterende mestschandaal. Kiesgerechtigde inwoners doen er goed aan kritisch aandacht te geven aan de communicatie uit politieke partijen, die de komende maanden zal losbarsten.