donderdag 27 april 2017

Nieuwe democratie

In de Volkskrant gelezen op dinsdag 25 april 2017: een artikel over ‘Nieuwe democratie in Limburg’. In de gemeente Peel en Maas wordt geëxperimenteerd met vormen van inspraak door inwoners. Door loting bepaalde inwoners worden uitgenodigd deel te nemen aan een ‘burgerraad’. De bedoeling van het experiment is het verkleinen van de kloof tussen de burger en de politiek.

Uniek

Volgens het artikel is Peel en Maas de eerste gemeente in Nederland die een gelote burgerraad heeft. Andere steden en dorpen willen volgen, want het probleem van afstand tussen bestuur en inwoners speelt op veel plaatsen.

Democratie

De oude Grieken hadden al een soortgelijke methode. ‘Democratie’ betekent letterlijk 'zeggenschap van het volk’. Inwoners kunnen eens in de vier jaar stemmen voor het bestuur in hun directe woonomgeving, maar verder is de zeggenschap van de meeste inwoners zeer beperkt.

Tegen verkiezingen

In zijn boek ‘Tegen verkiezingen’ pleit de Vlaamse schrijver David van Reybrouck voor een nieuwe methode om  de ‘machteloze democratie’ weer pit te geven. Uit de inleiding voor zijn boek: “De democratie van de eenentwintigste eeuw raakt steeds meer uitgehold. Populisten zaaien angst, het wantrouwen groeit, de redelijkheid is zoek. De politiek lijkt echter meer bezig met de volgende verkiezingen dan met de lange termijn.“

Gemeenteraad

Opmerkelijk is dat de gemeenteraad van Peel en Maas de opdracht gaf om een experiment te beginnen met een gelote burgerraad. Inmiddels is de burgerraad al drie keer bij elkaar geweest om mee te praten over een specifiek onderwerp. Door loting is voorkomen dat alle deelnemers hoger opgeleid, wit en 50-plus zijn.


De eerste keer

Van ruim 300 uitgenodigde inwoners zijn er 38 aanwezig bij de eerste bijeenkomst. Dat wordt door deskundigen gezien als een hoge opkomst. Vertegenwoordigers van de pers waren niet welkom. Deelnemers kwamen uit alle  elf dorpen van de gemeente. Het eerste onderwerp was ‘huisvesting’.  In kleine groepen brachten deelnemers onderwerpen in waar zij zich zorgen over maken, zoals woningen voor jongeren.

Voorwaarde

Het vinden van een geschikt onderwerp is een kunst. In Peel en Maas probeert het bestuur van de gemeente een onderwerp te kiezen dat veel inwoners raakt en toch toegankelijk is. Huisvesting is net voldoende concreet.

Toepassing

Voorwaarde voor een geslaagde burgerraad is dat het bestuur van de gemeente iets doet met de ideeën. In Peel en Maas moet de gemeenteraad de voorstellen binnen vijf weken bespreken. Binnen de gemeenteraad wordt het experiment gewaardeerd om te horen wat er speelt onder de inwoners.

Ierland

Wat in Peel en Maas in het klein speelt, gebeurt in Ierland in het groot. Sinds 2011 adviseert een raad van willekeurig gekozen burgers de nationale regering. Vorige week stemde een grote meerderheid van de burgertop in met het verruimen van de huidige strenge abortuswetgeving. Als het parlement instemt met het advies van de burgertop wordt een referendum gehouden voordat de wet kan veranderen. Nu is de burgertop bezig met het onderwerp klimaatverandering.

Bron: De Volkskrant; 25 april 2017