zondag 6 november 2016

Tij Kools en Deurne

Ruim een week geleden overleed Tij Kools, tot een jaar of twintig geleden inwoner van Deurne. Tij werd geboren in 1937, kort voor het begin van de Tweede Wereldoorlog. In zijn jeugd maakte hij kennis met extreme armoede. Tij deed erg veel voor Deurne, maar dat werd niet steeds door plaatselijke machthebbers en notabelen gewaardeerd. Tij vocht tegen misstanden en nam tal van initiatieven om de dorpswereld te verbeteren.


Tij de schrijver

Als kleine, zelfstandige uitgever publiceerde hij over inwoners van Deurne die in zijn ogen markant waren. Bekende namen waren onder andere dokter/kunstenaar Hendrik Wiegersma, kluizenaar Grard Sientje, dichter Frans Babylon, historicus en heemkundige H.N. Ouwerling, dichter en schrijver Jan Hanlo, actievoerder Dirk de Vroome, alias de Rooie Reus en kunstenaar Willi Martinali.


Tij de activist

Bekend is zijn rol in de actiegroep cyaankali, die in de jaren ‘1970 vocht tegen de gevolgen van illegale stortingen van het giftige goedje in Deurne en omgeving. In een brief van de ‘actiegroep cyaankali’ aan Provinciale Staten worden onder andere de volgende stortplaatsen genoemd: " Langs de Sint Jozefstraat, tussen de Oude Stappad en Leembaan, stortplaats lang spoorlijn Griendtsveenseweg en stortplaats Leegveld in de Peel. De actiegroep moest ervaren dat het moeilijk vechten is tegen gevestigde belangen.


Tij de ecoloog

Een brede belangstelling voor de natuur leidde tot zijn inzet voor het natuurgebied de Peel. Tij was lid van de werkgroep milieu van de toenmalige Progressieve Partij Deurne. In 1974 schreef de werkgroep een ‘Peelnota’ om het laatste stukje Peelnatuur in Deurne te behouden. De activiteiten van de werkgroep werden later overgenomen door de ‘Werkgroep Behoud de Peel’, die nog steeds actief is. Ook met deze activiteit had het bestuur van de gemeente Deurne weinig affiniteit. De ‘Werkgroep Behoud de Peel’ heeft vele processen gewonnen bij de Raad van State in Den Haag, maar krijgt nog steeds geen subsidie van de gemeente Deurne.


Tij de kunstenaar

Als fotograaf en filmer legde hij veel beelden vast van Deurne en het gebied eromheen. Ook had hij een grote verzameling geluidsfragmenten, vaak opnames van gesprekken die hij voerde met markante inwoners. Op zijn site  met beperkte toegang zien belangstellenden een uitgebreid archief van verhalen, tekeningen, films en foto’s. De site geeft een breed beeld van Tij als kunstenaar.

Tij als initiator

Hij was een van de initiatiefnemers voor het ontstaan van de Heemkundekring H. N. Ouwerling. De aanleiding voor het initiatief was de teloorgang van ‘De Pelikaan’. De voormalige brouwerij was door Hub van Doorne inclusief een bedrag van 100.000 gulden geschonken aan het bestuur van de gemeente Deurne om er een muziekschool van te maken. Het bestuur liet het pand in verval raken zodat het uiteindelijk gesloopt moest worden.

Tij en Deurne

Ook al vertrok hij een twintigtal jaren geleden naar Veghel, de banden met Deurne waren er nog steeds, alleen meer ‘op afstand’. Tij heeft erg veel waardering gekregen van zijn vele vrienden en mede-vechters. Tij vocht voor behoud van natuur, openheid, eerlijkheid en tegen onrecht, onrechtvaardigheid, misbruik van gezag en vriendjespolitiek.


Tij was een van de eerste strijders voor een meer duurzaam Deurne. Zijn initiatieven leven voort.

Tij Kools verdient erkenning van zijn belang voor de toekomst van Deurne. 


Met dank aan het Eindhovens Dagblad, Weekblad voor Deurne, Wikipedia, http://www.deurnewiki.nl/ , archieven en bijdragen van vrienden en familie.