donderdag 21 juli 2016

Slecht nieuws over bijen

Het goede nieuws is: het onderwerp bijen leeft. Mensen maken bijenhotels en zetten bijenplantjes in hun tuin. Veel gemeenten zijn goed bezig, ze maaien later en gebruiken geen gif meer in het onkruidbeheer. Bijen zijn enorm populair.


Waarom populair?

De oorzaak van de populariteit is: het gaat slecht met bijen. Dat is erg, want bijen bestuiven gewassen die wij eten. Maar het komt ook in de beste kringen voor dat mensen geen idee hebben wat bijen doen en waarom ze belangrijk zijn.

Onderzoek

De eerste wereldwijde inventarisatie van bestuivers en bestuiving, verscheen eerder dit jaar onder de vlag van de Verenigde Naties. 124 leden onderschrijven  het rapport en de aanbevelingen. Een van de belangrijkste conclusies uit het rapport: “Het gaat inderdaad slecht met bijen en andere bestuivers zoals vlinders en zweefvliegen. 40 procent van de soorten gaat achteruit en dat kan grote gevolgen hebben voor de voedselvoorziening. Want driekwart van de voedselgewassen en 90 procent van de wilde planten zijn (voor een deel) afhankelijk van bestuiving door dieren.”

Wereld zonder bijen

Zonder bijen hebben we nog steeds allerlei voedsel: al onze granen en grassen worden door de wind bestoven, die hebben geen insecten nodig. Tarwe, gerst en hop zijn er dan nog. Maar driekwart van onze gewassen heeft wél een hogere oogst als er insecten zijn. Zonder bijen heb je nog steeds aardbeien, maar heel kleine. Als de bijen verdwijnen heeft dat effect op ongeveer driekwart van ons voedsel. Er ontstaat schaarste. Watermeloenen worden belachelijk duur, koffie wordt een stuk duurder, aardbeien ook, sinaasappels verliezen 20 procent aan opbrengst. Dus alles wordt duurder, maar heel weinig verdwijnt.


Doden

Een recente studie laat zien dat het verdwijnen van 50 procent van de bestuivers tot jaarlijks 700 duizend doden leidt. Miljoenen mensen krijgen daarnaast gezondheidsproblemen vanwege een tekort aan vitaminen en mineralen. Vooral in ontwikkelingslanden. Er is wel degelijk sprake van een serieus probleem. De kans dat alle bijen uitsterven is niet groot, maar het is wel duidelijk dat er minder bijen rondvliegen dan vijftig jaar geleden.

Vitaminen

Vroeger waren calorieën van belang voor de voedselzekerheid, tegenwoordig gaat het over vitaminen en mineralen. We zijn erg afhankelijk van groente en fruit en een groot deel van die gewassen is afhankelijk van insectenbestuiving. De hele landbouwproductie is gegroeid, maar de toename van bestuivingsafhankelijke gewassen is vier keer zo groot als de andere categorieën.

De bijenfamilie

Honingbijen, hommels en wilde bijen behoren tot de superfamilie van de bijen. Honingbijen en de meeste hommelsoorten zijn sociale insecten, de wilde bijen leven solitair. Hommels zijn door hun langere beharing beter bestand tegen een koel klimaat. In Nederland leven ongeveer 360 soorten bijen, wereldwijd zijn er rond de 20 duizend soorten bekend.
Het belang van wilde bijen voor de opbrengst van gewassen blijkt veel groter te zijn dan tot voor kort werd gedacht. Veel wilde bijensoorten zijn enorm efficiënt. Dat komt doordat ze een beetje slordig zijn. Vier wilde bijen kunnen een hele appelboom bestuiven. Bovendien: “De dienstverlening van wilde bijen is gratis.”

Waarom minder wilde bijen?

De achteruitgang loopt parallel met een aantal dingen. De verandering van ons landschap: grootschaliger landbouw, betere technieken om onkruid te bestrijden waardoor wilde planten en bloemen achteruitgaan, meer monoculturen, meer bestrijdingsmiddelen. De landbouw heeft als doel voedsel te produceren en schakelt vervolgens een van de belangrijkste factoren om dat te doen uit. De landbouw die we nu hebben, is absoluut niet duurzaam.

Bron: De Volkskrant; 16 juli 2016