vrijdag 13 mei 2016

Voedsel, fabels en waarheden

Over voedsel doen veel boude beweringen de ronde. Een veel gehoorde: hoe meer voedselkilometers, hoe slechter dat is voor het milieu. Toch kun je soms beter je tomaten uit Spanje halen dan uit het Westland. 


Ontbijt kilometers

Stel, je begint je dag met een bakje fruit, een paar boterhammen, een glas melk en een paar espresso’s. Hoeveel kilometer zou het ontbijt hebben afgelegd? Een snelle berekening leert dat de ingrediënten ruim 49 duizend kilometer hebben gereisd – meer dan de omtrek van de aarde.

Wat is beter?

Wat is beter: wilde kabeljauw uit de Noordzee of gekweekte tilapia uit Thailand? Eén ding staat vast: voedselkilometers zijn niet goed. Transport veroorzaakt  uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Dus hoe dichter bij huis ons voedsel geteeld of gekweekt wordt, hoe minder vervuiling er optreedt. Maar: voedselkilometers zijn lang niet altijd slecht voor het milieu.


Wat is slechter?

Transport is slechts een van de productiefactoren die tot vervuiling leiden. Zo worden tomaten in het Westland doorgaans in met aardgas verwarmde kassen gekweekt, terwijl in Spanje de zon voor warmte zorgt. Wie van tomaten houdt én het klimaat wil ontzien, kan ze beter uit Spanje laten overkomen. Ook veroorzaakt transport per vrachtwagen tien keer meer uitstoot van broeikasgassen dan transport per trein. Even belangrijk is hoe de allerlaatste voedselkilometers worden afgelegd. Een auto geeft veel vervuiling.

Alle facetten

Als je goed wilt vergelijken moeten alle facetten die van belang zijn bij het produceren en vervoeren van voedsel in ogenschouw worden genomen. Wie zo min mogelijk broeikasgas wil uitstoten, kijkt dus verder dan voedselkilometers. Zo veroorzaken vlees en zuivel doorgaans meer broeikasgassen dan groente en fruit. Ook opslag speelt een rol. Appels liggen maandenlang in energie vretende koelcellen.

Duurzaamheid

Duurzaamheid gaat natuurlijk over meer dan alleen energie en broeikasgassen. Tomaten gebruiken relatief veel water, dat in Spanje schaars is en in Nederland niet. Tuinbouwkassen in Nederland gebruiken relatief veel energie, maar steeds meer is dat schone, hernieuwbare energie. Europese agro-bedrijven hebben veel migranten in dienst, die relatief slecht betaald krijgen en een slechte arbeidspositie hebben.

Balans

Wil je zo efficiënt mogelijk met grondstoffen omgaan en dus het milieu zo min mogelijk belasten, dan kom je vaak uit op grootschalige bedrijven. Wil je een gevarieerd en mooi landschap, dan kom je uit op lokale, kleine bedrijven. Het gaat om het vinden van een balans.

Varkens

Nederland exporteert veel varkensvlees. We importeren daarvoor soja uit Brazilië, die door varkens wordt omgezet in vlees, dat we vervolgens exporteren naar Duitsland, waarna wij met de varkensstront blijven zitten. Als je de varkens in Brazilië houdt, hoef je nog maar een kilo vlees te verschepen in plaats van vijf kilo soja. Bovendien kun je de varkensstront als mest gebruiken op de sojavelden. Niet leuk voor Nederlandse varkensboeren, wel duurzamer.

Stelregels voor duurzaam eten

Eet regionaal, dus wanneer mogelijk voedsel uit Europa. Eet zo veel mogelijk volgens het seizoen. Vervang regelmatig vlees door groenten.

Bron: De Correspondent; 24 december 2015