dinsdag 15 maart 2016

Voedselproductie bedreigd, bestuivers sterven uit

Het is dramatisch gesteld met veel bijen, hommels, vogels, vleermuizen en andere bestuivers. Talrijke soorten staan op het punt te verdwijnen. Dat brengt de voedselproductie en werkgelegenheid in gevaar, waarschuwen de Verenigde Naties (VN) in een rapport.


Stuifmeel

Verschillende soorten bijen, vogels, vleermuizen, vlinders en zelfs motten die bijdragen aan de verspreiding van stuifmeel, dalen alarmerend in aantallen volgens het rapport. Ongeveer 35 procent van de eetbare planten op aarde is afhankelijk van bestuiving door deze dieren. De onderzoekers waarschuwen dat er voor miljarden euro's aan voedsel verloren gaat, als er niet gezamenlijk en wereldwijd actie ondernomen wordt.

Landbouw

De meeste vruchten komen niet tot ontwikkeling als een gewas onbestoven blijft. Appels, bessen, koffiebonen, niets groeit meer als de bestuivers wegvallen. De opstellers van het VN rapport schatten dat de wereldvoedselproductie voor 214 à 526 miljard euro afhankelijk is van de bestuivers.

Wereldwijde balans

De afgelopen jaren zijn er veel studies verschenen die aantoonden dat individuele bestuivers in specifieke gebieden er slecht aan toe waren. Zo was al gebleken dat in Europa één op de tien bijen- en vlindersoorten met uitsterven wordt bedreigd. Het VN rapport, waar wetenschappers twee jaar aan hebben gewerkt, is het eerste dat al die gegevens samenbrengt en de wereldwijde balans opmaakt.


Werk

Ook de werkgelegenheid staat op het spel. De 20.000 bijensoorten ter wereld leveren samen met andere bestuivende collega's werk aan een bont gezelschap: Braziliaanse koffieplukkers, Ghanese cacoaboeren, Californische amandeltelers, Nederlandse appelkwekers enzovoort. Als er niets gebeurt aan het grote uitsterven, loopt hun bron van inkomsten wel degelijk gevaar, aldus de wetenschappers.

Oorzaken

De oorzaken van het verdwijnen van bestuivers blijken divers. Eén boosdoener is de landbouw zelf, die op veel plaatsen het karakter van grootschalige monocultuur heeft aangenomen. Daardoor is de vegetatie niet meer gevarieerd genoeg en zijn er te weinig wilde bloemen waar de bestuivers zich mee kunnen voeden. Bestrijdingsmiddelen, waaronder de omstreden neonicotinoïden die schadelijk zijn voor bijen, doen eveneens veel kwaad. Net als de verstedelijking, parasieten, andere ziekteverwekkers en de opwarming van de aarde.

Maatregelen

Aan veel oorzaken valt iets te doen, benadrukken de opstellers van het rapport waar 124 landen bij betrokken waren. Zo noemen de wetenschappers de mogelijkheid om langs akkers wilde stroken te laten bloeien die bestuivers aantrekken, iets wat al veel gebeurt. Het gebruik van minder of geen bestrijdingsmiddelen is ook een optie, net als het terugdringen van de monoculturen.

Bronnen: Trouw, 27 februari 2016, nos.nl; 26 februari 2016

Reageren? Ook in Brabant worden bestuivers ernstig bedreigd. Welke bestuurder gaat staan? Mail naar duurzaamdeurnenieuws@gmail.com