dinsdag 5 mei 2015

Mythes over economie

Politici, beleidsmakers en vaak ook ondernemers versimpelen de werking van de economie tot waarheden die hun goed uitkomen. Aanleidingen voor een levendig ‘debat ‘ in de samenleving zijn gebeurtenissen als de Maagdenhuisbezetters die het ‘rendementsdenken’ aan de kaak stellen, de mantelzorgers die letterlijk ziek worden van de participatiemaatschappij en de banken die zichzelf vakkundig een steeds slechter imago bezorgen. In Deurne wordt soms ‘de economie’ als argument gebruikt voor moeilijk verkoopbare beslissingen.


De economie

Vaak worden heel verschillende dingen bedoeld met ‘de economie’. Voorbeelden van verschillende betekenissen zijn: werkgelegenheid, de omzet en winst van bedrijven, de welvaart van mensen, gelijkheid en ongelijkheid van mensen, groei, de markt, vooruitgang en nog veel meer. Niet alleen heeft ‘de economie’ verschillende betekenissen, maar er zijn ook veel mythes (fabeltjes, bedenksels) over economie in omloop. Enkele voorbeelden.

Mythe: economie gaat over geld

Economie gaat over ‘het optimaal voorzien in de behoeften van mensen die nu leven en straks leven, hier en elders’, vat econoom Arnold Heertje zijn vakgebied samen. En dat gaat dus niet alleen over behoeften die in geld uitgedrukt kunnen worden, wil hij maar zeggen. Helaas is anno 2015 een economische beschouwing vaak synoniem aan een financiële beschouwing. Heertje verbaast zich over beweringen als ‘ja, maar het is goed voor de economie’ als manier om voorstellen te verdedigen die op veel weerstand stuiten.

Mythe: geef bedrijven de ruimte, dat is goed voor de economie

De redenering is dat als bedrijven minder dwarsgezeten worden door regels en belastingen, en méér worden gefaciliteerd, de economie groeit en uiteindelijk iedereen erop vooruit gaat. Echter: in Nederland zijn investeringen ongekend laag en wordt het geld van winst gebruikt voor winst- en dividenduitkeringen.

Mythe: Nederland leeft van de export

‘Nederland exportland’ is de gevleugelde uitdrukking, en tientallen keren per jaar trekken ministers, leden van het koningshuis en grote bedrijven samen de wereld in om die export te bevorderen. Twee derde van de Nederlandse export betreft echter doorvoer en heeft weinig toegevoegde waarde voor de Nederlandse economie of werkgelegenheid. Exportcijfers zeggen eigenlijk weinig meer nu onderdelen van een product over de hele wereld gemaakt worden en dan, bijna toevallig, in een land in elkaar gezet worden.

Mythe: de economie moet groeien

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft een maat ontwikkeld voor welvaart van een land: de ‘Better Life Index’, waarin behalve het inkomen per hoofd ook de levensverwachting, het geweldsniveau, de scholingsgraad en de ongelijkheid meetellen. Deze factoren zijn voor het bevredigen van behoeften van mensen van groot belang – en dat was waar het ‘de economie’ ooit om begonnen was. Bovendien is economische groei vaak zo ongelijk over de bevolking verdeeld dat het weinig zegt over de welvaart van het land als geheel.

Mythe: ongelijkheid is goed voor de economie

Tot voor kort was het idee dat inkomens­verschillen goed zijn voor de economie tamelijk hardnekkig: ongelijkheid zou na-ijver aanwakkeren, waardoor mensen harder gaan werken. De OESO heeft hier onlangs korte metten mee gemaakt: inkomensverschillen zijn juist slecht voor de economie.
Mythe: onderwijs is de oplossing – voor alles en zeker voor de economische groei
De relatie tussen onderwijs en economische groei is op z’n minst een ingewikkelde.  Arnold Heertje pleit ervoor om ook bij onderwijs uit te gaan van het brede welvaartsbegrip: voorzien in de behoeften van mensen, in dit geval de leerlingen en studenten. ‘Wat willen zij leren, waar voelen zij zich rijker door. Dat is iets anders dan de behoeften van de geldeconomie.’

Bron: De Groene Amsterdammer; Negentien mythes over ‘wat goed is voor de economie’. En dús moeten de lonen omlaag; 1 april 2015

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Reageren kan m.b.v. onderstaand formulier.
Je bericht zal z.s.m. door de redactie worden beoordeeld en geplaatst, mits deze voldoet aan de hiervoor geldende criteria.