vrijdag 1 mei 2015

Het mensbeeld in de economie kantelt

Wat is de overeenkomst tussen de bezetting van het Maagdenhuis, het burgerinitiatief Ons Geld, rethinkingeconomics.nl en de recente boeken van Rotmans (Verandering van Tijdperk), Luyendijk (Dit kan niet waar zijn) en Frederik & Bregman (Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers)? Allemaal trekken ze ten strijde tegen het dominante, eentonige, neoklassieke economisch denken en het toepassen van dit denken op steeds meer gebieden van het leven.


Kritiek

Zeven jaar na het uitbreken van de financiële crisis lijkt het klimaat definitief gekeerd. Steeds meer mensen zijn geschoold en in staat fundamentele kritiek te uiten op de heersende systemen, het heersende denken en de heersende ideologie. ‘De markten vragen erom’ wordt niet langer geaccepteerd.

Mensen centraal

De neoklassieke economie koloniseert bovendien steeds meer gebieden van de maatschappij. Zorg en onderwijs worden onderworpen aan economisch rendement. Universiteiten worden gezien als instellingen waar studenten worden opgeleid voor de arbeidsmarkt, studierendement wordt aldoor gemeten. Maar zijn de doelen van onderwijs niet het ontplooien van capaciteiten en het vinden van nieuwe oplossingen? En dienen mensen niet centraal te staan in de zorg?

Maximalisatie eigenbelang of….?

De neoklassieke theorie is gebaseerd op het mensbeeld van de rationeel calculerende mens die uit is maximalisatie van eigenbelang en zich daarbij laat leiden door waarden als concurrentie, efficiëntie, rendement en winstmaximalisatie. De huidige tijd vraagt om een ander mensbeeld met andere waarden.

Zelf verantwoordelijk

De hedendaagse individuele mens wil vanuit vrijheid zelf verantwoordelijkheid dragen voor het economische handelen, in plaats van de collectieve welvaart over te laten aan de onzichtbare hand van de vrije markt. Hij laat zich in het economisch handelen leiden door waarden als broederschap, sociale rechtvaardigheid en ecologische duurzaamheid, omdat hij beseft dat we in ons streven naar welzijn fundamenteel afhankelijk zijn van elkaar en van de draagkracht van de aarde. Dit nieuwe mensenbeeld botst met bestaande machten, die liever geen verandering willen.

Opstand

Politieke leiders wordt steeds vaker verweten dat zij sturen op de ‘verkeerde’ waarden. Zij hanteren zo’n beperkt denkkader dat het zeer de vraag is of stabiliteit van het financiële systeem, sociale rechtvaardigheid en ecologische duurzaamheid ooit bereikt gaan worden. Gelukkig komt ‘het volk’ nu in opstand tegen dit denkkader. Mensen nemen het heft in eigen hand.

Roerige jaren

Na zeven kalme jaren, zouden het wel eens zeven extreem roerige jaren kunnen worden waarin studentenprotesten en vakbondsstakingen tegen het sturen op winstmaximalisatie en het rendementsdenken zullen toenemen. Steeds vaker zullen mensen zelf hun zorg, onderwijs en energievoorzieningen gaan organiseren. Door de opkomst van duizenden coöperaties, netwerken, gemeenschappen en initiatieven van onderop zal de macht van gevestigde instituties en multinationals slinken.

Nieuwe leiders

ICT en digitalisering kunnen dit proces versnellen. Nieuwe leiders gaan opstaan. Zij zullen handelen op basis van andere waarden en daardoor andere keuzes maken. Monetaire hervorming, circulaire economie en directe democratie worden steeds belangrijker onderwerpen in Den Haag (en in Deurne, red.). Het kan simpelweg anders. Laten we als Nederland het voortouw nemen en de wereld laten zien dat het mensbeeld onder de economie kan kantelen.

Bron: Duurzaam Nieuws; 21 april 2015


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Reageren kan m.b.v. onderstaand formulier.
Je bericht zal z.s.m. door de redactie worden beoordeeld en geplaatst, mits deze voldoet aan de hiervoor geldende criteria.