woensdag 5 maart 2014

Water en gezondheid

Presentatie door Mariet Paes, directeur Provinciale Raad Gezondheid, 28 februari 2014, op de Brabantse Waterdag. Hierbij enige fragmenten uit de presentatie.


Deurne

Juni vorig jaar kreeg ik een telefoontje van een bezorgde moeder uit Deurne. Zij had een knoop in haar maag zei ze. Ze had een provinciale prijs gewonnen met haar burgerinitiatief ‘Het Natuurlijk Spelen Plan’, dat zij samen met 60 grote en kleine buurtgenoten en de wijkraad had gemaakt. Ze wist echter niet of ze die prijs in ontvangst wilde nemen. Want haar zoon was onlangs bij het spelen op een plek met opgepompt grondwater onwel geworden.

Overheid

Velen van u kennen dit verhaal wellicht. Deze moeder heeft niet alleen met ons contact gezocht, maar ook met het waterschap, met de gemeente, met de GGD, met statenleden, met de gedeputeerde. Zij liet het er niet bij zitten. Ik kom later in mijn verhaal op deze verontruste burger terug. Dit contact was voor de Provinciale Raad Gezondheid in ieder geval een van de aanwijzingen dat water anno nu een bedreiging voor de gezondheid kan zijn.

Gezondheid

Mensen hebben schone lucht nodig voor hun gezond

heid, voldoende drinken en veilig voedsel. Minstens 2 liter water per dag drinken is goed voor je gezondheid . Ook voor de hygiëne is voldoende en schoon water nodig. De Nederlander gebruikt gemiddeld tussen de 120 en 130 liter (drink)water per dag. Door de verbeterde hygiëne en de aanleg van gesloten riolering, is de levensverwachting van mensen sterk toegenomen. Daarnaast hebben de kwaliteit van bodem, water en lucht invloed op de kwaliteit van voeding en dat heeft weer een relatie met onze gezondheid. De Provinciale Raad Gezondheid staat voor een ‘one health benadering’: dat betekent gezondheid voor mens, dier en omgeving. Gezondheid bereik je vanuit de wisselwerking tussen deze drie.

Zorg over bronnen drinkwater

Het drinkwater in Nederland is van goede kwaliteit. Wel is er reden tot zorg over de kwaliteit van de bronnen voor drinkwater, zegt het RIVM in een analyse van meetgegevens over de kwaliteit van drinkwaterbronnen. Ongeveer de helft van de grondwaterwinningen is beïnvloed door menselijk handelen zoals landbouw, riolering, industrie en oude bodemverontreinigingen. Volgens data uit het onderzoek is het aantal chemische stoffen dat in het grondwater aanwezig is, veel groter dan de reguliere monitoringsprogramma's aangeven.

Onrust bij burgers

Meer en meer wordt in wetenschappelijke kringen gepleit om de onrust bij burgers nadrukkelijker een plek te geven in onderzoek en beleid. In een zeer recent rapport van de gezondheidsraad is gekeken naar de gezondheidsrisico’s van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouwsector. Deze middelen of de afbraakproducten ervan komen in de lucht en het water terecht. Zij zijn niet alleen een gevaar voor de boer en zijn gezinsleden, maar ook voor de omwonenden. De Gezondheidsraad pleit dan ook voor nader onderzoek en een permanente monitoring onder omwonenden.

Expertgroep

De situatie met de natuurspeelplaats in Deurne. Ik vertelde u er zojuist al over. De gedeputeerde en het waterschap AA en de Maas namen vorige zomer contact op met het ministerie en konden toen bewerkstelligen dat het lozen van spuiwater van luchtwassers van veehouderijen onder het mestbeleid kwam te vallen. Er is inmiddels een expertgroep bezig om deze situatie in Deurne grondig uit te zoeken. Ik ga niet in op alle rapporten en zaken die gepasseerd zijn rond deze casus.

Verantwoordelijkheid

Wat mij bij bleef vanuit het contact met deze moeder zijn haar volgende opmerkingen. “Bizar dat je als ouders van een kind dat ziek wordt door verontreinigd grondwater zo veel uren studie en inzet moet investeren om erkend of onderzocht te krijgen wat de oorzaak is. Wij houden vol in onze strijd omdat wij ons verantwoordelijk voelen en willen voorkomen dat meer mensen ziek worden. Als we dat bereiken, is het onze inzet waard geweest.“
En verder: “Wij kwamen er achter dat er geen eindverantwoordelijke instantie is voor het grondwater. Gemeente, waterschap en provincie hebben deelverantwoordelijkheden. Of deze op elkaar aansluiten, wordt niet getoetst. Een ongewenste situatie vinden wij. Wij vragen “maak één partij eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van het grondwater”.

Kansen

Een kind wordt onwel, vissen gaan dood in het Peelgebied. Burgers komen in opstand tegen de gezondheidsrisico’s van de intensieve veehouderij, maar het Peelgebied brengt ook wijstwater voort, dat positief is voor onze gezondheid en dat boeren een alternatief biedt voor het ontwikkelen van duurzame landbouw.

Nieuw beleid

Suggesties voor nieuw beleid:
Maak van de moeder uit Deurne een ambassadeur voor nieuw provinciaal waterbeleid. De provincie Noord-Brabant onderzoekt of het mogelijk is om omwonenden van bedrijven te betrekken bij het toezicht op de naleving van omgevingsvergunningen en is op zoek naar aanvullende manieren om overlast en zorgen van omwonenden weg te nemen. Provincie, ga met deze moeder uit Deurne in gesprek. Ik denk dat zij de provincie als geen ander kan adviseren op welke wijze de provincie en burgers samen kunnen werken om overlast te voorkomen en te bestrijden én om zorgen weg te nemen.

Onderzoek

Stimuleer onderz
oek in de provincie. Er is nieuw en nader onderzoek nodig naar de relatie gezondheid en water. Dring aan op verder landelijk onderzoek, maar bekijk ook welk specifiek en toegepast onderzoek in Brabant zelf opgepakt kan worden . De Provinciale Raad Gezondheid wil daarover graag meedenken.

Graag sluit ik af met deze wens: laten we er met zijn allen voor zorgen dat kinderen buiten kunnen blijven spelen!