vrijdag 24 januari 2014

Humus

Dit artikel is geïnspireerd door een tweedaagse cursus over humus bij Omslag,‘Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling’, in Eindhoven. Marc Siepman gaf de cursus.


Humus

Humus is het ‘gouden bestanddeel’ van de grond. In een gezonde bodem leeft een rijk voedselweb, een wereld van eten en gegeten worden. Humus is van essentieel belang voor de vruchtbaarheid van de bodem.

Gezonde bodem, gezonde plant

De laatste decennia is het percentage voedingsstoffen in planten lager geworden. Planten hebben meer nodig dan NPK (stikstof, fosfor en kalium, oftewel kunstmest). Een gezonde bodem zorgt voor een gezonde plant en dus voor  gezonde dieren en gezonde mensen. Tegenwoordig worden er te vaak bestrijdingsmiddelen ingezet en dat is symptoom bestrijding. De plant wordt, als gevolg van een ongezonde bodem, niet ziek maar zwak en is daarom niet weerbaar tegen ziekten en plagen.Door bestrijdingsmiddelen wordt de bodem nóg ongezonder en wordt de vicieuze cirkel gesloten.

De bodem

De bodem bestaat, afhankelijk van de plek waar je woont, uit water, lucht, zand en/of klei en organisch materiaal. Het organisch materiaal bestaat uit alles wat leeft of heeft geleefd. Na DUIZENDEN  jaren blijft er van dit organisch materiaal een heel kleine fractie humus over.  Humus bestaat uit heel kleine, complexe deeltjes, kleiner dan zand- of kleideeltjes. De humus deeltjes hebben een groot oppervlak en kunnen daarom voedingsstoffen goed vasthouden.

Bodemleven

Humus wordt continu afgebroken en dient aangevuld te worden.  Hiervoor is het bodemleven belangrijk en dat is weer gebaat bij een bedekte bodem.  Blad en ander organisch materiaal kan, maar beter is een  bedekking met verschillende, levende planten. De bodem kan beter niet gekeerd worden. Zware machines op het land hebben tot gevolg dat er geen water en lucht meer in de bodem kan dringen. Funest voor het bodemleven is het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Rijpe mest kan, maar mest uit een mestput is slecht, want die is al verrot. Er kon geen zuurstof bij om te rijpen. Mest injecteren is niet goed voor het bodemleven.  In Duitsland is injecteren verboden.

Compost

Compost is goed voor de bodem. Het verbetert de structuur en de waterhuishouding. Het sluit de kringloop van voedingsstoffen, alles wordt benut. Het ent de bodem met microben. Het voorkomt de uitstoot van methaan en is gezonder voor planten omdat het natuurlijke antibiotica bevat. Compost breekt vervuiling af en absorbeert radioactieve straling. In België zijn er regionale compostmeesters. Die kun je raadplegen, als je hulp wilt bij de opbouw van je composthoop. In Deurne zijn er vast en zeker ook ervaren composteerders te vinden.

Composthoop

Een basis regel is dat een hoop voor een deel uit groen bestaat en voor drie delen uit bruin. Groen is stikstofhoudend (gras, groen snoeimateriaal, mest). Bruin is vooral koolstofhoudend (herfstbladeren, takken).Er kan zowel koud als warm gecomposteerd worden. Koude compostering duurt langer. Bij warme compostering  loopt de temperatuur op tot rond de 60 graden. De hoop moet dan tussen een en anderhalve meter breed, lang en hoog zijn. Je moet geen dichte bak gebruiken want dan kan er geen zuurstof bij.Compostering in de zon is niet aanbevolen, omdat de hoop niet uit mag drogen.  Er is veel kennis en theorie, maar ervaring is de beste leermeester.

Bodemvoedselweb

Twee dagen cursus waren erg leerzaam, maar ook verontrustend omdat er zoveel moet veranderen om de grond gezonder te maken.Wat voor mij een eyeopener was, is dat een boom zijn afgevallen blad nodig heeft als voeding. In een gazon kiezen wij vaak voor het gras, maar de boom komt hierdoor tekort. Verder werd in de cursus veel meer informatie gegeven dan ik voor dit artikel kan gebruiken. Binnenkort verschijnt het boek ‘Het bodemvoedselweb’ Dit boek is een aanrader, het is vertaald door Marc Siepman.

Marjan Verhees-Bennenbroek, permaculturiste.