zondag 24 september 2017

Geheim overleg over mestverwerking

Mest en ‘geheim’ lijken in Nederland/Brabant stevig bij elkaar te horen. Zeker als gewone inwoners, ook wel ‘burgers’ genoemd, zich met het bestuur (de politiek) willen ‘bemoeien’. En dat doen ze graag en met overgave als de gewone, via verkiezingen gekozen vertegenwoordigers van de inwoners de weg niet meer weten in de doolhof die het gevolg is van eerdere bestuurlijke beslissingen. 


Mest en Brabant

In Brabant is mest een ‘hot item’. De reden is dat het bestuur van Brabant weet dat het mestprobleem alleen op te lossen is met een ingrijpende vermindering van het aantal dieren op Brabantse bodem. Helaas hebben voorgangers van het huidige bestuur, gretig geholpen door machtige belanghebbenden en hun juridische aanhang, een gang naar minder dieren zeer kostbaar gemaakt.

Het geval Oss

Omroep Brabant op 22 september: (Het bestuur van) “de gemeente Oss geeft nu zelf ook toe dat er woensdagavond (20 september) in de besloten (geheime) vergadering is gesproken over mestverwerkers op bedrijventerreinen in Oss. Een woordvoerder wilde dit donderdag nog niet bevestigen, maar vrijdagmiddag werd er een speciale persconferentie over gehouden op het gemeentehuis.”

Ongewenste ontwikkelingen

(Het bestuur van) “de gemeente heeft een zogeheten voorbereidingsbesluit genomen om een beleid op te stellen voor mestverwerking op bedrijventerrein. Dit om ‘ongewenste ontwikkelingen te voorkomen’. Wat het beleid inhoudt, is nog niet bekend (geheim). Het Brabants Dagblad schreef donderdag dat Oss een algeheel verbod wil instellen, maar dit zegt (het bestuur van) de gemeente niet.”

Grote mestfabriek

“Boerencoöperatie MACE wil in Oss een grote mestfabriek laten bouwen. De plannen spelen nu al ruim een jaar. Omwonenden zien het niet zitten. En ook (het bestuur van) de gemeente wil dat er eerst meer onderzoek wordt gedaan naar de gevolgen voor de gezondheid, geur en het verkeer. (Het bestuur van) Oss tekende daarom begin dit jaar bezwaar aan tegen de vergunning die de provincie voor de mestfabriek had afgegeven. De rechtbank stelde de gemeente in het gelijk en vernietigde de vergunning afgelopen juli.”


Nieuwe aanvraag in de maak

“De gemeenteraad wil met het voorbereidingsbesluit voorkomen dat er over nieuwe aanvragen voor mestverwerkingsbedrijven moet worden besloten, voordat er iets op papier staat. (Is dat onderdeel van de geheimhouding?) Een nieuwe aanvraag voor de mestfabriek is volgens Oss op dit moment in de maak, maar nog niet ingediend. Met het besluit staat de gemeente(raad) sterker om de fabriek tegen te houden of er in ieder geval duidelijkere eisen aan te stellen.”

Geheime vergadering

“De gemeenteraad besprak het onderwerp tijdens een besloten vergadering, omdat het besluit pas rechtsgeldig is als het officieel gepubliceerd is in de Staatscourant. Dit gebeurde vrijdag pas. Als (de gemeenteraad van) Oss al eerder over het besluit had verteld, had er nog snel een nieuwe aanvraag ingediend kunnen worden. Die had (het bestuur van) de gemeente dan ook in behandeling moeten nemen.”

Bron: Omroep Brabant; 22 september 2017

Meer lezen over ‘geheim overleg’?
“Onderwerp van geheim overleg bekend: Oss wil geen mestverwerker op bedrijventerreinen”, Omroep Brabant, 21 september 2017.

“Raad Oss zwijgt nog altijd over mysterieus overleg: ‘Dit is de eerste keer dat dit wordt gedaan'”, Omroep Brabant, 20 september 2017.



zaterdag 23 september 2017

Democratie en een mega-geitenstal

Stel jouw buurt ligt overhoop over een of ander onzalig plan, dan ga je er vanuit dat de gemeenteraad daar nog verstandig over kan gaan beslissen. Dus als de kwestie je echt wat waard is, dan ga je die raadsleden bespelen. Zo gaat dat in een democratie. Behalve dan in Maasdriel. Daar is een enorm conflict over een megageitenstal ontstaan. Maar de wethouder gaat in zijn eentje beslissen of hij een vergunning afgeeft. En het gekke is, daar heeft hij puur procedureel nog gelijk in ook. Het gemeentebestuur mag zelf vergunningen afgeven zolang het maar past in het bestemmingsplan.


Dossier Lokaal Bestuur

Wij begonnen ons dossier Lokaal Bestuur omdat we geloven dat er allerlei lokale kwesties zijn die niet de verdiende aandacht krijgen. Dit is een mooi voorbeeld. Want waarom volgt zo’n wethouder strikt de regeltjes? Hij kan ook besluiten om gevoelige zaken zélf alsnog in de gemeenteraad te brengen. Goed voor de democratie.

Q-koorts

Raadslid Kees van Drunen van GroenLinks snapte er niets van. Toen de vergunning in 2009 in principe werd goedgekeurd, zuchtte de omgeving onder de door geiten verspreide Q-koorts. Die was slechts twee jaar daarvoor, in 2007, 20 kilometer verderop in Herpen uitgebarsten. Meer dan 1 op de 3 inwoners heeft daar Q-koorts gekregen. GroenLinks wilde over de geitenstal in Maasdriel debatteren, maar dat ging niet zonder slag of stoot.


Volksvertegenwoordiger

Als het eindelijk zo ver is, bijt een CDA-raadslid hem toe dat zijn vragen suggereren dat hij het College van B&W niet vertrouwt.

Een tekenende opmerking, want die CDA‘er vindt het blijkbaar niet nodig zijn belangrijkste taken uit te voeren: het controleren van de macht en het vertegenwoordigen van de bevolking.


Regels

De wethouder is zich ‘van geen kwaad bewust’. Hij redeneert als volgt: de vergunningsaanvraag voor de geitenstal gaat over een stuk grond waar intensieve veehouderij is toegestaan, dus als het verder voldoet aan de regels keur ik het goed. Bovendien mogen tegenstanders via een zogenaamde zienswijze, ook nog tegen de plannen pleiten. En die worden natuurlijk serieus bekeken.


Formeel

Strikt genomen heeft de wethouder gelijk. Formeel beslist alleen hij. Maar is het verstandig? Dit is wat Rik van de Weerdt van de GGD Gelderland-Zuid daarover tegen ons zei: “Wat wettelijk moet en wat handig is daar kun je natuurlijk over discussiëren. Wij zien gewoon als GGD de grote voordelen als je mensen vroegtijdig betrekt bij het besluitvormingsproces.”

Wegstemmen

Ook dat heeft de wethouder niet gedaan. Hij erkent in de uitzending dat hij de kwestie verkeerd heeft ingeschat. We zijn benieuwd of hij daarvan heeft geleerd. Dit najaar praat de gemeenteraad er nog een keer over. De uitslag van een eventuele stemming zal spannend zijn. 9 CDA-ers zijn voor, maar de overige 10 raadsleden zijn uitermate kritisch. Stel dat een meerderheid toch gaat stemmen en de stal wegstemt, zal de wethouder dan wel luisteren? Want hij hoeft zich niet te houden aan wat uit de stemming komt, de uitslag is niet bindend.

Bron: De Monitor; 24 september 2016

vrijdag 22 september 2017

Opmars megastallen, een ziekmakende ontwikkeling

Schaalverkleining
Schaalverkleining in de landbouw is een voorwaarde voor duurzaamheid. Het besef is doorgedrongen dat schaalvergroting over acceptabele grenzen is heengegaan. Er is niet alleen sprake van lokale milieuoverlast en landschapsaantasting, maar ook van risico’s voor de volksgezondheid. Steeds vaker worden er ook fundamentele vragen gesteld ten aanzien van dierenwelzijn en ethisch handelen.


Regering

Eind 2011 heeft het kabinet besloten geen wettelijke grens te stellen aan de grootte van megastallen en de verantwoordelijkheid neer te leggen bij gemeenten en provincies. Maar najaar 2012 zei CDA minister Henk Bleker al: “Ongebreidelde groei van veehouderijen is niet gewenst.”


Wat zijn megastallen?

Onderzoeksinstituut Alterra van de Landbouw Universiteit Wageningen: “Bij megastallen gaan we uit van grote aantallen dieren op één locatie, al of niet van één ondernemer. Dit betekent één grote stal, eventueel met meerdere verdiepingen of een concentratie van kleinere stallen op het erf.”

Beproeving voor het dier

Zowel mensen als dieren kunnen slechts een beperkt aantal soortgenoten om zich heen verdragen om verbinding en geborgenheid mee aan te gaan. Iedere diersoort heeft een grens waarbij dat niet meer kan. Bij koeien is dat ongeveer 45 dieren en maximaal 60 tot 80. Bij varkens en kippen zijn nog veel grotere aantallen in eenzelfde ruimte ondergebracht. Daar is dier-eigen gedrag al langere tijd aan het veranderen.


Dierziektes

Door grote concentraties dieren neemt de kwetsbaarheid voor dierziektes toe. Ter voorkoming hiervan worden o.a. antibiotica preventief toegediend, met ernstige risico’s voor de volksgezondheid. Via ventilatiesystemen worden fijnstof, ziektekiemen en ‘geurstoffen van dieren’ uitgestoten die schadelijk zijn voor de volksgezondheid.


Bewegingsruimte

In stallen zonder uitloop is de benodigde bewegingsruimte veel te gering. Dit geldt voor kippen en varkens, maar ook voor koeien. Een koe heeft om zich heen een cirkel met een middellijn van 3 meter nodig om zich goed te voelen en een vrijheidsgevoel te ervaren.

Veevoer

Grootschalige dierhouderij in Nederland is afhankelijk van veevoerimport uit andere landen en continenten. Daarmee worden mineralenkringlopen op mondiaal niveau verstoord en heeft Nederland nog steeds een mestoverschot.

Gezinsbedrijven

Zowel de veehouders als de dieren in de veehouderij hebben baat bij kleinschalige bedrijven. Door de schaalvergroting verliezen steeds meer boerengezinnen, met name de kleinere bedrijven, hun bestaan en kostwinning. De agro-industrie (veevoederbedrijven en verwerkende industrieën) krijgt steeds meer invloed en neemt het roer over.


Duurzaamheid

Schaalverkleining is een voorwaarde voor duurzaamheid, in tegenstelling tot de stelling dat duurzaamheid alleen te realiseren is bij grootschaligheid. Hoe groter de stallen, hoe meer dieren en des te groter de concentratie van milieuproblemen (meer mest- en ammoniakproductie) en gezondheidsproblemen voor omwonenden (stofuitstoot en verspreiding van ziektekiemen).

2001

In 2001 gaf het rapport ‘Toekomst voor de veehouderij’ van de Commissie Wijffels al aan dat het vijf voor twaalf is. Hoe laat is het nu?

Bron: Earth Matters; 16 september 2017

donderdag 21 september 2017

Onafhankelijk meldpunt overlast veehouderij

Veel inwoners van Deurne proberen een klacht in te dienen, omdat ze overlast ervaren van een veehouderij. Vaak wordt het indienen van een klacht als weinig zinvol ervaren omdat het lijkt alsof er met de klacht weinig tot niets wordt gedaan. Een klacht kan heel algemeen zijn, zoals: “Het stinkt hier iedere morgen.” Maar dan moet degene die klaagt bijvoorbeeld opgeven over welke boerderij het gaat. Als dat niet mogelijk is, moet het klagen ophouden. Opmerkelijk is dan dat de gemeenteraad te horen krijgt dat het in Deurne met de veehouderij beter gaat, want er zijn steeds minder klachten.


Ander meldpunt

De Brabantse Milieufederatie (BMF) stelt nu een meldpunt in voor bewoners die overlast ervaren van veehouderijen door falend toezicht van gemeenten. Uit onderzoek van de provincie Noord-Brabant onder 15 Brabantse gemeenten blijkt dat het toezicht in maar liefst 12 gemeenten tekortschiet, waardoor omwonenden in de stank zitten en aan gezondheidsrisico’s worden blootgesteld.


Klachten

De Brabantse Milieufederatie krijgt al met enige regelmaat klachten van bewoners als gevolg van falend toezicht door gemeenten. Het gaat dan om veehouderijen die zich niet aan de vergunning houden door bijvoorbeeld meer dieren te houden, meer ammoniak en fijnstof uit te stoten of niet functionerende luchtwassers te gebruiken.

Falende besturen

Besturen van gemeenten blijken in dit soort situaties zelden in te grijpen. In een derde van de gemeenten bleek het zelfs zeven tot dertien jaar geleden dat de laatste controle plaatsvond. De BMF wil overlastsituaties nu gestructureerd in kaart gaan brengen om besturen van gemeenten aan te sporen hun toezicht en handhaving snel op orde te brengen.


Luchtvervuiling

Onlangs bleek in een rechtszaak van Milieudefensie dat de overheid te weinig doet aan het tegengaan van luchtvervuiling. In Brabant is de luchtkwaliteit, mede als gevolg van ammoniak en fijnstof uit de intensieve veehouderij, al jaren slecht. Uit een overzichtsstudie van de BMF blijkt dat omwonenden van veehouderijen onder andere een verhoogde kans op longproblemen hebben.


Streng toezicht

Gemeentebesturen die de gezondheid van hun inwoners serieus nemen, zouden dan ook moeten zorgen voor streng toezicht en adequate handhaving bij veehouderijen die zich niet aan de regels houden.


Meldpunt

Mensen die overlast ervaren van een veehouderij kunnen hun situatie melden via het meldpunt. De overlast wordt door de BMF in kaart gebracht en gerapporteerd aan besturen van gemeenten, zodat zij hun toezicht en handhaving kunnen verbeteren. Waarschijnlijk zal de BMF ook volgen wat besturen van gemeenten doen met de aangeleverde klachten. Lees hier hoe klachten ingediend kunnen worden.


Bron: Brabantse Milieufederatie; 14 september 2017

woensdag 20 september 2017

Machtsverhoudingen tussen landbouw en volksgezondheid

Bij de bestrijding van dierziekten die kunnen overspringen van dieren op mensen, is het boerenbelang voor de overheid steeds overheersend geweest; de volksgezondheid komt hoogstens op de tweede plaats. Dat was niet alleen het geval tijdens de Q-koortscrisis van 2007 tot 2010, maar het gebeurt al meer dan honderd jaar.


Zoönosen

Floor Haalboom promoveert aan de Universiteit Utrecht op een historisch onderzoek naar de aanpak van zoönosen (door mens en vee gedeelde infectieziekten) in de afgelopen eeuw. Aanleiding voor het promotie-onderzoek was de Q-koortsepidemie.

Sterke lobby

“De landbouwsector heeft zich van oudsher sterk georganiseerd, met ook een stevige lobby in Den Haag”, verklaart onderzoekster Haalboom. “Volksgezondheid is veel meer versnipperd, en heeft zich minder sterk georganiseerd. Dat geldt tot op de dag van vandaag.”

Infectieziekten

Bijna 70 procent van alle infectieziekten bij mensen zijn oorspronkelijk afkomstig van dieren. Haalboom behandelt in haar proefschrift vier voorbeelden: rundertuberculose, influenza (griep), Salmonella en BSE (gekkekoeienziekte).

Handelsbelangen

“De concrete en financiële belangen van de Nederlandse landbouwsector werden van zwaarder politiek gewicht geacht dan de meer abstracte, algemene volksgezondheidsbelangen”, aldus Haalboom. “Vooral de handelsbelangen gaven de doorslag.”

Zelfregulering

Gedurende de 20ste eeuw was de landbouwsector zeer succesvol in het ontlopen van onwelgevallige verplichte overheidsmaatregelen met het toverwoord 'zelfregulering'. Groot was dan ook de schok in de boerenwereld toen Europa in 2000 dwingende EU-bestrijdingsmaatregelen afkondigde om de BSE-crisis te bezweren.


Q-koorts

Ook tijdens deze crisis zat Landbouw aan de stuurknuppel. Volksgezondheid leek ondergeschikt te zijn aan de belangen van de geitenboeren, hoewel duizenden mensen ziek werden van de Coxiella-burnetiibacterie en zeker 75 mensen stierven.

Politieke angel

Uiteindelijk gaat het om de vraag: wie of welk departement is verantwoordelijk voor de aanpak van dierziekten die kunnen overslaan op mensen? En hoe is de rolverdeling tussen overheidsinstanties en het georganiseerde bedrijfsleven? 'Dat zijn politieke keuzen', zegt de promovenda.


Landbouw en Volksgezondheid

Ook na de recente dierziektecrises (Q-koorts, vogelgriep, gekkekoeienziekte) en de overdracht van resistente bacteriën van dier op mens (door het gebruik van antibiotica in de intensieve veehouderij) is er in de rolverdeling tussen Landbouw en Volksgezondheid nog weinig tot niets veranderd.


Machtsverhoudingen

Wetenschapper Haalboom wil zich niet uitlaten over de fundamentele vraag wat de machtsverhoudingen tussen landbouw en volksgezondheid zouden moeten zijn. “Dat is een politieke afweging die politici met een stevig democratisch draagvlak moeten maken. Idealiter zijn het niet alleen belangenbehartigers en deskundigen die hierover beslissen, maar ook burgers. Zij zijn immers de potentiële slachtoffers van uitbraken van zoönosen.'

Bron: De Volkskrant; 18 september 2017