dinsdag 25 juli 2017

Dit is uw land; het einde van Nederland als boerenparadijs

Op  31 mei verscheen ‘Dit is uw land Het einde van Nederland als boerenparadijs’. In het boek komen boeren, burgers en buitenlui aan het woord over het einde van een boerenparadijs. Hun ervaringen worden onderbouwd door cijfers, grafieken en geschiedenislessen.


Welvaartswonder

De uitgave beschrijft de verborgen schade van een welvaartswonder. Kunnen we gezonde voeding en een leefbaar platteland overlaten aan de vrije markt? Hoe is het mogelijk dat Nederland, mondiaal in bezit van nog geen half procent van alle beschikbare landbouwgrond, de tweede exporteur ter wereld kan zijn? De expansiedrift gaat ten koste van natuur, milieu en dierenwelzijn.

De samenleving betaalt de prijs voor de intensieve Nederlandse manier van ‘boeren’. Overdoses stikstof en ammoniak kosten ons miljarden.


Armoede

De staatskas is de lachende derde, maar intussen zit een fors deel van de boeren rond de armoedegrens, zo bleek na de opheffing van het melkquotum in 2015. Voorop eigenaren van splinternieuwe megastallen. Hoe kunnen we ontsnappen uit de houdgreep van het ‘welvaartswonder’?

Hoe ziet een eerlijke en gezonde landbouwsector er in 2050 uit?


Ontspoorde agrarische sector

Overdoses van stikstof, pesticiden, antibiotica en al die andere ‘bijwerkingen’ van de intensieve landbouw hebben de laatste decennia grote schade veroorzaakt aan natuur, milieu en volksgezondheid. De effecten werden door de sector ontkend, de cijfers soms gemanipuleerd. ‘Een groot deel van de Nederlandse zuivel gaat beneden de kostprijs naar het buitenland. Waarom zou je die dan hier produceren?’ aldus een van de experts in ‘Dit is uw land’.

Productievolume

De agrarische sector is de afgelopen vier decennia weliswaar schoner en efficiënter geworden, maar door zijn krankzinnige productievolume is Nederland nog steeds het vieste jongetje van de Europese klas. Nederland zit boven het ‘fosfaatplafond’ en Brussel gaat in 2017 beslissen of de Nederlandse melkveehouders hun uitzonderingspositie om meer mest uit te rijden mogen behouden. Maar daarvoor moeten er eerst 200.000 melkkoeien naar de slacht.


Mooie beurscijfers

De agro-foodsector zorgt voor mooie beurscijfers, stijgende omzetten en lage prijzen in de supermarkt, maar de keerzijde van dat welvaartswonder is een voedselsysteem dat groen asfalt, uitstervende weidevogels, armoede bij de boer, luchtwegklachten op het platteland en vetzucht en suikerziekte bij de consument veroorzaakt. Ook de karakteristieke melkkoe verdwijnt steeds meer uit het landschap.

Vrije markt?

Onderzoeker Hans van Grinsven en journalist Kees Kooman zoeken in ‘Dit is uw land’ het antwoord op de vraag of gezonde voeding en een leefbaar platteland grondrechten moeten zijn of moeten worden overgelaten aan de grillen van de vrije markt. Op die markt is Nederland na de Verenigde Staten de grootste landbouwexporteur. Aan dit welvaartswonder, waarin iedere dag 11⁄2 miljoen vleeskuikens worden geslacht en een melkplas van 36 miljoen liter wordt geproduceerd, zit een luchtje. Niet alleen letterlijk vanwege de vele mest, maar ook figuurlijk door de dumpprijzen waarvoor veel boeren moeten werken.

Zij zitten in de wurggreep van industrie en grote supermarktketens.


Boek

Dit is uw land werd geschreven door Hans van Grinsven, senior wetenschappelijk onderzoeker Landbouw en Milieu bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Hij publiceert regelmatig over de mest- en veehouderijproblematiek en door Kees Kooman, onderzoeksjournalist/schrijver. Hij schreef een tiental geruchtmakende boeken, waaronder Boerenbloed.
Het boek is uitgegeven door Uitgeverij De Kring, Beethovenstraat 114-a, 1077 JP, Amsterdam; ISBN: 946297067X, 9789462970670

Bron: Agrifoodclicks, Kennis- en innovatieplatform voor de agrifoodketen

zondag 23 juli 2017

Wie lost het probleem op van de vee dichtheid in Nederland?

Nederland is het meest veedichte land van Europa. Veehouderij zit al jaren in het verdomhoekje. Dat is niet vreemd, het negatieve lijstje is lang: megastallen, mestfraude, dierenwelzijn, natuurschade, waterverontreiniging, broeikasgassen, Q-koorts en andere bedreigingen voor omwonenden. Het wekt ook weinig verbazing dat boeren regelmatig om meer respect vragen voor hun bedrijfsvoering. 


Waarom regels?

Regels zijn er niet zonder reden. Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten met 12,5 miljoen varkens, 105 miljoen kippen en 4,2 miljoen stuks rundvee (CBS 2016). Een land ook met een uitzonderlijke woondichtheid. We moeten woekeren met ruimte. Zonder regels zouden de vele buren van de veehouders slecht thuiskomen door de stank, zou het water nog ernstiger vervuild raken door meststoffen en zouden we afscheid moeten nemen van nog meer natuur.

Boerenverstand

Als we een oplossing willen voor de veehouderijproblemen dan is boerenverstand nodig. Neem de noodzaak van de regels weg door het probleem weg te nemen. Lees: minder vee. Minder regels zullen de veeboeren zeker toejuichen. En het mooie is: een krimp van de veestapel is mogelijk zonder veebedrijven actief te sluiten. Elk jaar stoppen immers honderden bedrijven, een trend die al decennia heerst. Echter, de overheid houdt met de Meststoffenwet al vele jaren een morbide handelssysteem in stand waarbij vee productierechten van stoppende bedrijven naar uitbreidende boeren worden verplaatst. Een zeker recept voor nog meer megastallen.

Technische oplossingen

Wat te doen als vijftigduizend veehouders met de modernste milieutechnieken (waaronder zwaar gesubsidieerde luchtwassers) nog steeds grote problemen geven? Wordt het dan niet onvermijdelijk het probleem in de vee dichtheid te zoeken? En is het niet hoog tijd de politieke leugen te ontmaskeren dat agromilieutechnieken de problemen zouden kunnen oplossen?


Respect

Het is weinig overtuigend als een veehouder respect vraagt zonder in te gaan op de extreme vee dichtheid. Het is weinig overtuigend als aandacht wordt gevraagd voor het afnemend aantal veeboeren, als we weten dat de dieren ondertussen worden verplaatst naar de resterende veebedrijven.
Het is weinig overtuigend als respect wordt gevraagd voor toepassing van moderne milieutechnieken als niet ook wordt genoemd dat die in de Nederlandse omstandigheden onvermijdelijk zijn. Waar is de boerenwoordvoerder die serieus deze punten meeneemt in zijn oproep voor respect?

Verantwoordelijkheid

Het raakt de kern. De overheid (de besturen van land, provincies en gemeenten) bemoeit zich stevig met de veehouderij, maar weigert verantwoordelijkheid. Veel regelen en niks oplossen. Een scherpe probleemanalyse als basis voor het beleid ontbreekt. Al meer dan twintig jaar wordt het politieke debat over de houdbaarheid van de veestapelomvang ontlopen, en wordt zelfs stilletjes met het bestaande beleid de extreme vee dichtheid geconserveerd.

Zolang bestuurders en boeren hierin geen verantwoordelijkheid nemen, is er weinig kans op meer respect.


Bron: Trouw, opinie; Valentijn Wösten; 4 juli 2017

zaterdag 22 juli 2017

China bouwt varkensflats van negen etages hoog

In Nederland leidt het woord ‘megastal’ onherroepelijk tot weerstand, maar in China bouwt men op dit moment een echte supermegastal. De stal is acht lagen hoog met nog een extra niveau voor ventilatie en kan 7500 zeugen huisvesten. De Chinezen bouwen vier van deze varkensflats op dezelfde plek.


Meer varkens per ha

De stallen zijn van de Chinese voer- en varkensproducent Guangxi Yangxiang Co en staan in Zuid-Centraal China. Omdat grond in China steeds duurder wordt, zoeken de varkensproducenten naar manieren om meer varkens per hectare te houden. Het bedrijf heeft ook al een berenstal van 1.500 beren met plannen om naar 5.000 te gaan.

Première

De vier stallen huisvesten zo’n 30.000 zeugen en de speenbiggen worden naar andere stallen vervoerd of op contract verkocht aan andere producenten. Volgens de Chinezen is dit de eerste acht verdiepingen tellende varkensstal ter wereld met liften die mens en dieren naar de verschillende verdiepingen brengt.

Biosecurity

Weinig buitenlandse bezoekers hebben de varkensfaciliteit nog bezocht vanwege de hoge mate van biosecurity en er worden vraagtekens gezet hoe de Chinezen met de mest om gaan. Het vermoeden is dat hiervoor een speciaal water- en afvalwatersysteem met afvalwaterscheiding en een mestdroger is geïnstalleerd. Voer voor de 30.000 zeugen in de vier varkensflats wordt door één enkele voerfabriek ter plaatse geleverd via pijpleidingen.

Bron: Pig Business; 19 juli 2017

Vraagteken

Wat is de toekomst van deze Chinese varkens industrie als over enkele jaren ook de Chinezen stoppen met vlees eten omdat de desastreuze invloed van de klimaatverandering dan ook daar aangrijpt?


vrijdag 21 juli 2017

Ook het Deurnese platteland stort in

In de Peel en de Kempen staan vele honderden stallen en boerderijen leeg. En dat zullen er nog meer worden. Wat kan er mee gebeuren en wie ruimt de zooi op? De Deurnese wethouder Marinus Biemans vergelijkt de situatie op het Brabantse platteland met de teloorgang van de mijnbouw en de textielindustrie, jaren geleden. Ook die hadden een immense impact op de omgeving. "Er gaat de komende jaren veel veranderen in het buitengebied. De uitdaging is zó groot, dat een actieve rol nodig is van bestuurders van gemeenten, regio, provincie en rijk."


Verloedering

Wat wordt het: herbestemmen of slopen? Gemeenten in Zuidoost-Brabant weten dat er iets moet gebeuren nu de komende jaren buiten hun komborden de ene na de andere boerderij leeg komt. De verloedering speelt al jaren, maar wordt steeds zichtbaarder. Hoeveel er nu al leegstaat aan boerderijen, oude varkenshokken en stallen weten ze in de meeste gemeentehuizen niet, maar dat de omvang aanzienlijk is staat vast. “Bij ons naar schatting tussen de 66.000 en 76.000 vierkante meter”, klinkt het uit Someren.

Teloorgang

Onderzoeksbureau Alterra uit Wageningen voorspelt dat in 2030 in Noord-Brabant ongeveer negen miljoen vierkante meter staloppervlakte leeg staat. Daarvan moet ongeveer twee derde tegen de vlakte omdat herbestemming niet haalbaar is. Toch mikken besturen van gemeenten vaak op die tweede kans voor stallen en schuren. Er worden plannen van aanpak gemaakt en  programma's voor een Vitaal Buitengebied.

Intensieve veehouderij

Een groot deel van de leegstand bevindt zich in gebieden waar veel intensieve veehouderij is. Met name in de Kempen en de Peel hangt bij veel veeboeren de vlag al jaren halfstok. Het gaat om bedrijven met weinig grond en veel grote, vaak verouderde stallen. De boer lijkt ooit zo van het erf te zijn weggelopen. Na jaren zonder onderhoud zijn de stallen ingestort en houden stutten de voormalige woning overeind.


Rommel

Wie ruimt de rommel op? Boerenvoorman Hans Huijbers van de ZLTO vreest dat besturen van gemeenten uiteindelijk aan de lat staan. "Als een boer overlijdt, zit hij tegenwoordig vaak tot zijn nek in de schulden. Kinderen weigeren de erfenis. Dan moet het bestuur van de gemeente zorgen dat bijvoorbeeld vóór 2024 het asbest opgeruimd is. Want over zeven jaar moet Nederland asbestvrij zijn."

Provincie

Ook binnen het provinciehuis zit het bestuur met de toestand in hun maag. Gedeputeerde Erik van Merrienboer van de portefeuille Ruimte weet dat herbestemmen alleen niet de oplossing is. Hij stelde vorig jaar een taskforce samen. Die presenteert na de zomer 2017 een aanvalsplan. Van Merrienboer weet dat de slopershamer vrij baan moet krijgen.

“Vervallen stallen verrommelen het landschap en leegstand trekt (drugs)criminelen aan”, zo meldt hij.


Haast!

Haast is geboden want ook Van Merrienboer ging onlangs akkoord met strengere regels voor de Brabantse veehouderij. Hierdoor moeten nog eens honderden boeren extra stoppen zo is de verwachting.

Bron: Eindhovens Dagblad; 15 juli 2017

donderdag 20 juli 2017

Gevaarlijk experiment met gezondheid en milieu in Noord-Brabant

Het bestuur van de provincie heeft een dapper en historisch besluit genomen. Maar is dit nu het begin van de weg naar een duurzame veehouderij? Gedeputeerden Van den Hout en Spierings hebben hun best gedaan om de vee-gerelateerde milieu- en gezondheidsproblematiek aan te pakken. Een stop in de omvang van de Brabantse veestapel lijkt voorhanden. Maar er is nog geen duidelijkheid over de totaal-aanpak van de Brabantse vee problematiek. 

Deeloplossingen

Staldering en mestverwerking zijn twee nieuwe toverwoorden. Wederom slechts deeloplossingen. De bestuurders trappen in de valkuil die al meer dan dertig jaar duurt! Het probleem van de industriële intensieve veehouderij wordt opgesplitst in kleinere deelproblemen. Vervolgens komt er een dure deeloplossing in de ijdele hoop dat die het gehele probleem oplost. Op naar de volgende dure deeloplossing.

Leren van verleden

Veelbelovende plannen hebben geen oplossing gebracht. Zo blijft de ammoniak uitstoot in grote delen van Brabant veel te hoog. Luchtwassers en nieuwe staltechnieken kosten veel geld, leiden tot schaalvergroting maar bieden geen oplossing. De gemeten ammoniak concentratie ligt hoger dan de theoretische ammoniakmodellen aangeven. De hoogste concentraties in de wereld worden gemeten boven gebieden met intensieve veehouderij. Ammoniak gerelateerde secundaire fijnstof heeft longziekten, hartvaatziekten en verhoogde kans op longkanker als gevolg. Ook de nitraatverontreiniging van ons grondwater blijft hoog.


Mestfabrieken

Mestfabrieken moeten overtollige mest oplossen. En er wordt nogal wat gepoept in het Brabantse. Subsidies voor mestfabrieken in Brabant bedragen 570 miljoen euro in de komende 12 jaar. Aan het ‘bruine goud’ kleeft voorlopig nog een zeer ongezond luchtje. Uit Wageningse rapporten blijkt dat aan mesttechnieken nog weinig is gemeten. Heel erg fijn om dan als Brabants bestuurder een onderbouwd en verantwoord besluit te moeten nemen. De geloofwaardigheid staat ter discussie.


Geen balans

De Nederlandse veehouderij heeft zich ontwikkeld tot een grootindustriële vervuilende sector die totaal geen balans weet te houden met onze leefomgeving. Onze bodem wordt overbemest, uitgeleefd, afgeranseld. De helft van het Nederlands grondgebied wordt gebruikt om veevoer te telen.

Megastallen

De nieuwe aanpak in Brabant gaat niet leiden tot vermindering van de veestapel in Brabant. Wel wordt de grote veestapel verdeeld over een veel kleiner aantal bedrijven, de megastallen. Met als gevolg een verhoogd risico op dierziekten, zoönosen en gebruik van antibiotica. De onwetende lezer is een proefdier met verminderde levensverwachting in deze regio.


Gezondheid

De gezondheid van de inwoners moet het kardinale thema zijn in de discussie over de Brabantse oplossing. Dat kan alleen als politieke partijen ontstijgen uit hun partijpolitiek keurslijf. Veel partijen zijn nog te nauw betrokken bij veronderstelde economische belangen van de intensieve veehouderij. Zelfs Wageningen trekt de conclusie dat we in schaalvergroting en intensivering zijn doorgeschoten.

Export

De exportwaarde van de landbouw is hoog; 90 miljard euro. Maar exportwaarde is niet hetzelfde als winst voor de inwoners. Dan moeten de kosten van milieu en gezondheid worden meegeteld. Zelfs als dat niet gebeurt kunnen binnen 8 tot 10 jaar de Nederlandse megastallen niet meer concurreren met die van Oost-Europa.


De echte oplossing

Boerenrentmeesterschap en gezond boerenverstand betekenen terug (of liever vooruit) naar grondgebonden veehouderijen, afgestemd op de voedselbehoefte van de regio. Dat geeft minder dieren, minder mest, minder tot geen behoefte aan mestfabrieken en dure stalsystemen en minder gezondheidsproblematiek. Dan ontstaat er ook weer meer financiële ruimte en werkgelegenheid voor echte gezinsbedrijven.

Welke bestuurders kunnen hier tegen zijn?


Inspiratie: Brabants Dagblad; Opinie; Ignas van Bebber; 18 juli 2017